«ХХ-ХХІ ҒАСЫРЛАРДАҒЫ ӘЛЕМ ӘДЕБИЕТІНДЕГІ ҚАЗАҚСТАН БЕЙНЕСІ» КУРСЫН БІЛІМ БЕРУ ҮДЕРІСІНЕ ЕНГІЗУДІҢ ҒЫЛЫМИ-ПРАКТИКАЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
DOI:
https://doi.org/10.52301/2957-5567-2026-5-1-114-127Кілт сөздер:
Қазақстан бейнесі, ХХ-ХХI ғғ. әлем әдебиеті, мәдени миф, репрезентация дискурсы, педагогикалық эксперимент, филологиялық білім беру, мәдениетаралық коммуникацияАңдатпа
Мақалада «ХХ–ХХІ ғасырлардағы әлем әдебиетіндегі Қазақстан бейнесі» атты курсты білім беру үдерісіне енгізудің ғылыми және практикалық негіздемесі ұсынылып, оның «Орыс тілі мен әдебиеті» білім беру бағдарламасы студенттері үшін педагогикалық тиімділігі бағаланады. Зерттеу өзекті, себебі филологтар жаһандық коммуникация жағдайында елдің сыртқы және ішкі бейнелерін сыни тұрғыдан түсіне білуі тиіс. Олар стереотиптерге қарсы тұрып, ұлттық мәдениет туралы ашық диалогты қолдауы қажет. Зерттеудің мақсаты – курстың студенттердің имагологиялық құзыреттілігін, дискурс талдау дағдыларын және мәдениетаралық эмпатиясын дамытуға ықпалын анықтау. Әдістеме имагологиялық және салыстырмалы әдебиеттану тәсілдерін педагогикалық экспериментпен және статистикалық талдаумен ұштастырады. Экспериментке 126 студент қатысып, әдеби шығармалар, тревелогтар және Қазақстанның медиабейнелері қамтылған авторлық оқу бағдарламасы жүзеге асырылды. Нәтижелер айтарлықтай өсімді көрсетті: авто- және гетеробейне ұғымдарын түсіну деңгейі 12%-дан 74%-ға дейін артты; экзотизацияны анықтау қабілеті 10%-дан 78%-ға өсті; медиабейнелерді сыни бағалау көрсеткіші 14%-дан 76%-ға жетті. Теориялық материалды меңгеру мен сыни ойлаудың дамуы арасында жоғары корреляция анықталды (r = 0.71). Курс әдебиетті оқыту әдістерін жаңғыртып, студенттердің зерттеушілік белсенділігін және медиасауаттылығын арттырды. Зерттеу бұл пәнді филологиялық және педагогикалық білім беру бағдарламаларының міндетті компонентіне енгізу қажет деген қорытынды жасайды. Оның практикалық маңызы – модельді басқа жоғары оқу орындарында қолдану және қазақстандық мәтінді жаһандық мәдени кеңістікте зерттеуге арналған пәнаралық платформалар құру мүмкіндігінде.
Библиографические ссылки
References
Abisheva, S., Sabirova, D., & Atembaeva, G. (2025). Klassifikacija form vyrazhenija transmedial'noj i hudozhestvennoj reprezentacii Kazahstana v mire [Classification of forms of transmedial and artistic representation of Kazakhstan in the world]. Nauchnyj zhurnal “Keruen”, 86(1), 17-29. https://doi.org/10.53871/2078-8134.2025.1-01 (in Russ)
Anderson, B. (2001). Voobrazhaemye soobshhestva: Razmyshlenija ob istokah i rasprostranenii nacionalizma [Imagined communities: Reflections on the origin and spread of nationalism]. Kanon-Press. (in Russ)
Aubakirova, Zh. A. (2021). Obraz Kazahstana v anglojazychnom trevel-diskurse [The image of Kazakhstan in English-language travel discourse]. Vestnik KazNU. Serija filologicheskaja, (2), 112-123 (in Russ)
Bart, R. (2008). Mifologii [Mythologies]. Akademicheskij proekt (in Russ)
Beller, M., & Leerssen, J. (2007). Imagology: The cultural construction and literary representation of national characters. Rodopi (in Eng)
Boym, S. (2001). The future of nostalgia. Basic Books (in Eng)
Eleukenov, Sh. (2005). Obraz stepi v kazahskoj literature [The image of the steppe in Kazakh literature]. Kazakh universiteti (in Russ)
Fuko, M. (2002). Porjadok diskursa [The order of discourse]. Kanon+ (in Russ)
Ismakova, A. S. (2015). Kazahskaja proza i problemy nacional'noj identichnosti [Kazakh prose and the problems of national identity]. Kazakh universiteti (in Russ)
Kaskabasov, S. (2010). Pojetika kazahskogo fol'klora [Poetics of Kazakh folklore]. Elorda (in Russ)
Leerssen, J. (2010). Imagologija: istorija i metodologija issledovanija nacional'nyh obrazov [Imagology: History and methodology of the study of national images]. In Sravnitel'noe literaturovedenie, pp. 45-68. (in Russ)
Nurlanova, K. (1993). Simvolika mira v tradicionnoj kul'ture kazahov [World symbolism in the traditional culture of the Kazakhs]. Gylym (in Russ)
Said, E. (2006). Orientalizm [Orientalism]. Russkij mir (in Russ)
Shalabaeva, G. K. (2018). Nacional'naja identichnost' i kul'turnaja pamjat' Kazahstana [National identity and cultural memory of Kazakhstan]. Dajk-Press (in Russ)
Wolff, L. (2003). Izobretaja Vostochnuju Evropu [Inventing Eastern Europe] NLO. (in Russ)
Список использованной литературы
Абишева, С., Сабирова, Д., & Атембаева, Г. (2025). Классификация форм выражения трансмедиальной и художественной репрезентации Казахстана в мире. Keruen, 86(1), 17–29. https://doi.org/10.53871/2078-8134.2025.1-01
Андерсон, Б. (2001). Воображаемые сообщества: Размышления об истоках и распространении национализма. Канон-Пресс.
Аубакирова, Ж. А. (2021). Образ Казахстана в англоязычном тревел-дискурсе. Вестник КазНУ. Серия филологическая, (2), 112-123.
Барт, Р. (2008). Мифологии. Академический проект.
Вульф, Л. (2003). Изобретая Восточную Европу. НЛО.
Елеукенов, Ш. (2005). Образ степи в казахской литературе. Қазақ университеті.
Исмакова, А. С. (2015). Казахская проза и проблемы национальной идентичности. Қазақ университеті.
Каскабасов, С. (2010). Поэтика казахского фольклора. Елорда.
Леерссен, Й. (2010). Имагология: история и методология исследования национальных образов. В Сравнительное литературоведение, С. 45-68.
Нурланова, К. (1993). Символика мира в традиционной культуре казахов. Ғылым.
Саид, Э. (2006). Ориентализм. Русский мир.
Фуко, М. (2002). Порядок дискурса. Канон+.
Шалабаева, Г. К. (2018). Национальная идентичность и культурная память Казахстана. Дайк-Пресс.
Beller, M., & Leerssen, J. (Eds.). (2007). Imagology: The cultural construction and literary representation of national characters. Rodopi.
Boym, S. (2001). The future of nostalgia. Basic Books.
Загрузки
Жарияланды
Как цитировать
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
Copyright (c) 2026 С.Д. Абишева, Д.А. Сабирова
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution-NonCommercial-NoDerivatives» («Атрибуция — Некоммерческое использование — Без производных произведений») 4.0 Всемирная.
https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/deed.en
