ШӘКӘРІМ ӨЛЕҢДЕРІНІҢ ТЕКСТОЛОГИЯСЫ (Ш. КӨРПЕБАЕВ КӨШІРМЕЛЕРІ НЕГІЗІНДЕ)
DOI:
https://doi.org/10.52301/2957-5567-2026-5-3-123-142Кілт сөздер:
Шәкәрім Құдайбердіұлы, текстология, өлең, поэзия, қолжазбаАңдатпа
Бұл мақалада Ш. Көрпебаев көшірмелерінде сақталған Шәкәрім Құдайбердіұлының бірнеше өлең нұсқаларына салыстырмалы-текстологиялық талдау жүргізілді. Зерттеу нысаны ретінде осыған дейін арнайы қарастырылмаған «Бояулы суыр», «Елсіз қораға екінші барғанда», «Екінші күні қонғанда» өлеңдерінің баспа және қолжазба нұсқалары алынды. Аталған мәтіндердің
таңдалуы Шәкәрім шығармаларының әр кезеңде қолжазба дәстүрінде сақталып, таралғанын көрсету мақсатымен байланысты. «Бояулы суыр» өлеңі ақынның
ертерек кезеңдегі шығармаларының бірі болса, қалған өлеңдер Шәкәрімнің соңғы жылдардағы лирикасына жатады. Зерттеуде салыстырмалы-текстологиялық әдіс
қолданылып, мәтіндік варианттар лексикалық, морфологиялық, фонетикалық және композициялық өзгерістер ретінде жіктелді. Дереккөз ретінде 1912 жылғы «Қазақ айнасы» жинағы, кейінгі академиялық басылымдар және Ш. Көрпебаев сақтаған қолжазба мәтіндер пайдаланылды. Қолжазба нұсқалар алғаш рет арнайы салыстырмалы талдау нысаны ретінде қарастырылып, олардың факсимилелері зерттеу материалына енгізілді.
Библиографические ссылки
Еспенбетов А. Шығармалары. Монография. Астана: Фолиант, 2014. 368 б.
Құдайбердіұлы Ш., Байғалиев Б., Қасейінұлы Е. Иманым. Алматы: Арыс, 2000. 321 б.
Құдайбердіұлы Ш., Еспенбетов А. Шығармалары. Астана: Фолиант, 2018. 460 б.
Құдайбердіұлы Ш., Қайрамбаева М. Қазақ айнасы (бірінші бөлім). Семей: Абайдың мемлекеттік қорық мұражайы, 2013. 105 б.
Құдайбердіұлы Ш., Мағауин М. Жолсыз жаза: өлеңдер мен поэмалар. Алматы: Жалын, 1988. 253 б.
Момынова Б. Шәкәрім поэзиясының тілі (лексика-функционалды ракурс). Алматы: Арыс, 2008. 256 б.
Мұхамедханов Қ., т.б. Шәкәрім мен Қайым. Тағдырлас. Астана: Фолиант, 2009. 325 б.
Смагулова А.Т., Әубәкір Ж.М., Мағазбеков Н.Ж. Шәкәрім Құдайбердіұлы өлеңдерінің түпнұсқасын түзудегі мәтінтану және деректану принциптері. Керуен. 2025. №4 (89). Б. 136–146.
Смагулова А.Т., Еспенбетов А.С., Ердембеков Б.А. Шәкәрім поэзиясындағы текстология мәселелері // Қарағанды университетінің хабаршысы. Филология сериясы. 2024. №29, 1(113). Б. 119–127.
Шаяхимов Д.Қ. Шәкәрім поэмаларының текстологиясы: филол. ғылымд. канд. дис. Астана, 2007. 129 б.
Kudaibergenova, D. T. (2019). Rewriting the nation in modern Kazakh literature: Elites and narratives. Lexington Books.
Smagulov, N., Issakhan, M., Mukhitdinov, R., & Zhamashev, A. (2024). The influence of Shakarim Kudaiberdiev’s work on the economic, cultural, and spiritual development of Kazakhstan in the late 19th century and early 20th century. Pharos Journal of Theology, 105(Themed Issue 3). https://doi.org/10.46222/pharosjot.105.314
Tursynkhanova, K., Espenbetov, A., Smagulova, A., Aitova, Z., & Mursalim, G. (2024). Shakarim Kudaiberdiev's library as a reflection of spiritual and scientific quests: On the development of the poet's aesthetic and philosophical principles. Scientific Herald of Uzhhorod University. Series Physics, (56), 352–360. https://doi.org/10.54919/physics/56.2024.35sof2
Загрузки
Жарияланды
Как цитировать
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
Бұл CC BY-NC 4.0 (Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License) лицензиясы бойынша берілген мақала. https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/deed.en
