ОЛЖАС СҮЛЕЙМЕНОВТІҢ «БӨЛТІРІКТЕР» ӨЛЕҢІНІҢ ЖАНРЛЫҚ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ МЕН МИФОЛОГИЯСЫ: ТРАНСМӘДЕНИ КӨЗҚАРАС
DOI:
https://doi.org/10.52301/2957-5567-2026-5-1-13-25Кілт сөздер:
Олжас Сүлейменов, аңыз, мифологизм, трансмәдениет, поэтикалық техника.Аңдатпа
Мақалада Олжас Омарұлы Сүлейменовтің «Бөлтіріктер» атты өлеңіндегі жанрлық ерекшеліктер, мифологиялық бейнелер мен поэтикалық тәсілдер трансмәдени тұрғыда талданады. Зерттеу нәтижесінде, аңыз түріндегі жанр авторға жануарларға жасалған қатыгез қарым-қатынастың жеке мысалын адам мен табиғат арасындағы қатынасты философиялық тұрғыда пайымдауға мүмкіндік беретіні анықталды. Бұл пайым ежелгі түркілік тәңіршілдік дүниетаныммен тығыз байланысты болып, адам мен табиғаттың үйлесімді қатар өмір сүру қажеттігін мыңдаған жылдар бойы қалыптастырған ұстанымға негізделеді. Аңыз жанры кейіпкер – адам бейнесінің, сондай-ақ қаншық қасқыр мен бөлтіріктер бейнесінің жинақталған сипатын және өлеңдегі кеңістік пен уақыттың қамтылған табиғатын айқындайды. Аңызға тән ерекшеліктер өлеңнің лексикалық деңгейінде бейнелеу құралдарының минимализмімен, ал синтаксистік деңгейде олардың белсенді қолданылуымен көрініс табады: анафора, синтаксистік қайталаулар, риторикалық сұрақтар мен градация тәсілдері арқылы. Жазушы дүниетанымының трансмәдени сипаты – қоршаған болмысты күрделі түрде концептуализациялауынан, орыс дүниетанымының элементтерін бастапқы қазақ дүниетанымына енгізуінен көрінеді. Бұл ерекшелік қазақ және орыс поэтикалық дәстүрлерінің үйлесімді симбиозынан да айқын байқалады.
Библиографические ссылки
Аннинский Л. В кольце страстей (о творчестве О. Сулейменова) // Простор. 1963. № 10. С. 75–79.
Ауэзов М.М. «Предки, в бою поддержите меня…». О национальном своеобразии поэзии О. Сулейменова // Дружба народов. 1968. № 7. С. 12–18.
Бузаубагарова К.С. Стих Олжаса Сулейменова: дисс. канд. филол. наук. Алма-Ата, 1984. 171 с.
Дерунова Е., Темиргазина З. Семиотическое прочтение стихотворения Олжаса Сулейменова "Хромой кулан" // Тіл және әдебиет: теориясы мен тәжірибесі / Язык и литература: теория и практика. 2024. T. 3, №2. С. 39–55. https://doi.org/10.52301/2957-5567-2024-3-2-39-55
Кадирхан А.К. Тематический анализ стихотворения О. Сулейменова «Казахстан» // Пятый этаж. 2016. №2. С. 121–124.
Нурахынова А.С., Какильбаева Э.Т. Ранняя поэзия Олжаса Сулейменова в контексте лирики шестидесятников // VII Багизбаевские чтения «Прикладные аспекты современной филологии в контексте интегрированных образовательных программ». Мат-лы международной научно-практ. конф. Алматы, КазНУ им. Аль-Фараби, 2015. С. 108–113.
Нургали К.Р. Значение поэтической культуры Олжаса Сулейменова и ее преломление в жанровых исканиях современных казахстанских поэтов // Вестник Таганрогского института имени А.П. Чехова. 2020. № 1. С. 214–217.
Сaрбaсов Б.С. Қазақ фольклорындағы бөрі бейнесі // ҚазҰУ хабаршысы. Филология сериясы. 2016. №2 (160). Б. 182–186.
Сабурова Н.А., Татаурова А.Г. Жанровые особенности современной притчи и их сохранение при переводе // Academy. 2019. №6 (45). С. 46–48.
Сарсембаева А.Ж. Когнитивный аспект анафоры в поэтическом дискурсе О. Сулейменова // Вестник КазНУ. Серия филологическая. 2005. № 1(83).
Сулейменов О.О. Определение берега. Алматы: Жазушы, 1976. 456 с.
Тюпа В.И. Грани и границы притчи // Традиция и литературный процесс. Новосибирск: СОАН, 1999. С. 381–386.
Caffee N. Between First, Second, and Third Worlds: Olzhas Suleimenov and Soviet Postcolonialism, 1961–1973 // Russian Literature. 2020. Vol. 111–112. P. 91–118. https://doi.org/10.1016/j.ruslit.2020.03.004
Kellman S.G. The Translingual Imagination. University of Nebraska Press, 2000. 134 p.
Ram Harsha. Imagining Eurasia: The Poetics and Ideology of Olzhas Suleimenov’s AZ i IA // Slavic Review, 60(2). 2001. Р. 289–311.
Загрузки
Жарияланды
Как цитировать
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
Copyright (c) 2026 О.К. Андрющенко, А.Ш. Тлеулесова
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution-NonCommercial-NoDerivatives» («Атрибуция — Некоммерческое использование — Без производных произведений») 4.0 Всемирная.
https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/deed.en
