«ҚАЗАҚСТАН» КОНЦЕПТІСІНІҢ ҚҰРАМЫНДАҒЫ ГАСТРОНОМИЯЛЫҚ ЖӘНЕ ВАКХИКАЛЫҚ КОМПОНЕНТТЕРДІҢ ТІЛДІК РЕПРЕЗЕНТАЦИЯСЫ
DOI:
https://doi.org/10.52301/2957-5567-2026-5-2-26-39Кілт сөздер:
«Қазақстан» концептісі, гастрономиялық концепт, вакхикалық концепт, тағам атаулары, ас, сусынАңдатпа
Мақалада Қазақстанның ұлттық болмысын қалыптастыруда гастрономиялық және вакхикалық компоненттердің рөлі мен олардың тілдік көріністері жан-жақты талданады. Ұлттық тағамдар мен сусындар мәдени феномен ретінде қарастырылып, олардың этникалық бірегейлікті, мәдени жалғастықты және дүниетанымдық ерекшеліктерді бейнелейтіні көрсетілген. Бұл зерттеу жұмысы ұлттық тағамдардың тек тұрмыстық қажеттілікті қанағаттандыратын өнім емес, сонымен қатар халықтың дүниетанымы мен менталитетін айқындайтын құндылықтар жүйесі екенін дәлелдейді.
Мақаланың басты мақсаты – Қазақстанның ұлттық болмысын қалыптастыруда гастрономиялық және вакхикалық компоненттердің маңызын көрсету, олардың тілдік және мәдени көріністерін талдау арқылы ұлттық ерекшеліктерді айқындау. Зерттеу нысаны ретінде 2020-2026 жылдар аралығында қазақстандық БАҚ мәтіндерінде кездесетін гастрономиялық және вакхикалық компоненттердің тілдік көріністері қарастырылады. Бұл мәтіндерде ұлттық тағамдар мен сусындардың мәдени және этномәдени рөліне баса назар аударылған.
Библиографические ссылки
Атабаева М., Булекбаева Л., Жылқыбаева А. Ш. Сарыбаев аймақтық лексикадағы тағам атауларының лексика-семантикалық ерекшеліктері жайында // Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университетiнің Хабаршысы. «Филология ғылымдары» сериясы, №2(72), 2020. 137 – 143 бб.
Бейбітова А.С. Тағам-сусын атауларының аударылу ерекшеліктері (Ж.Роулиңнің «Хәрри Поттер және пәлсапа тас» көркем шығармасы негізінде) // «Тіл. Мәдениет. Аударма: цифрлық дәуірдегі мәдениетаралық қарым-қатынас» атты халықаралық ғылыми-практикалық конференциясы, 2024. 96 – 100 бб.
Гусева И.В. Репрезентация лингвокультурного концепта «хлеб» во фразеологии русского языка и пиренейского и мексиканского вариантов испанского языка // Филологические науки в МГИМО. 2020. Вып. 1 (21). С. 88 – 98.
Жиреншин О., Мусин Ж. Қазақтың ұлттық тағамдары. – Алматы : Республикалық баспа кабинеті, 1994. – 84 б.
Жылқыбаева А.Ш. Түркi тiлдерiндегi тағам атауларының символдық мәнi. «Хабаршы». Филология сериясы, №4. Алматы, 2007. Б. 170 – 172 бб.
Козько Н.А. Анализ концепта «Напитки» на материале лексикографических источников // Проблемы истории, филологии, культуры. 2014. Вып. 3 (45). С. 201 – 203.
Логинова П.Г. Лингвокультурный концепт «Вино» в языковом сознании французов // Russian Journal of Linguistics. 2016. Т. 20. Вып. 2. С. 31 – 45.
Логинова П.Г. Лингвокультурные характеристики немецкоязычного гастрономического дискурса : автореферат дис. ... кандидата филологических наук : 10.02.04 / Головницкая Наталья Петровна; [Место защиты: Волгогр. гос. ун-т]. – Волгоград, 2007. – 23 с.
Марушкина Н.С. «Гастрономические» фразеологические единицы как средство формирования концепта еда // Преподаватель XXI век. 2012. Вып.2. С. 359 – 362.
Морель Д.А. Концепт «Напитки» в современной российской картине мира: анализ интерпретационного поля // Филологические науки. Вопросы теории и практики. 2012. Вып. 2. С. 107 – 110.
Пожидаева Е.В., Козько Н.А. Гастрономическая и вакхическая концептосферы как зеркало национального менталитета (лингвоконцептуальный подход) // Проблемы истории, филологии, культуры. 1(2017), С. 348 – 356.
Руфова Е.С. Лексико-семантические особенности японского гастрономического дискурса (на примере рецептов) // Вестник Вятского государственного университета. 2017. Вып. 6. С. 53 – 56.
Тузельбаева Д. Телебағдарламалардағы глюттониялық дискурс прагматикасы // Философия (PhD) докторы дәрежесін алу үшін дайындалған диссертация. Алматы, 2026. 196 бет.
Ундрицова М.В. Гастрономический дискурс: лингвокультурологические и переводческие аспекты // Вестник Московского университета. Серия 22. Теория перевода. 2012. Вып. 2. С. 86 – 91.
Зданович Л.И. Кулинарный словарь. – М.: Вече, 2001. – С.400.
Kurbaniyazova M. К. Linguocultural features of gastronomic metaphors in the english and karakalpak languages (based on the analysis of artistic texts of the 21st century) American Academic publishers, volume 05, issue 04, 2025. ISSN: 2692-5206, Impact Factor:12, 23 https://www.academicpublishers.org/journals/index.php/ijai
Minassipova A.K., Eskasinova Zh.A. Synonymization of gastronomic and culinary discourse https://cyberleninka.ru/article/n/synonymization-of-gastronomic-and-culinary-discourse/viewer
Obvintseva O.V., Pereskokova D.A. Pragmatic markers of english gastronomic discourse (in the context of cooking show) // Tomsk State Pedagogical University Bulletin. 2019. Issue 9 (206). P. 47 – 53. DOI:10.23951/1609-624X-2019-9-47-53
Proesmans, V., Vermeir, I., Teughels, N., & Geuens, M. (2023). Food writings in a postmodern society : a discourse analysis of influencer and celebrity chef cookbooks in Belgium. FRONTIERS IN COMMUNICATION, 8. https://doi.org/10.3389/fcomm.2023.1205390
Загрузки
Жарияланды
Как цитировать
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
Бұл CC BY-NC 4.0 (Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License) лицензиясы бойынша берілген мақала. https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/deed.en
