КОНЦЕПТТЕРДІ АУДАРУДАҒЫ КОНТЕКСТУАЛДЫҚ СӘЙКЕСТІК ПЕН СЕМАНТИКАЛЫҚ ӨЗГЕРІСТЕР - Джафарлы A.M. (Тіл және әдебиет: теориясы мен тәжірибесі, 2025)
Мақалада контекстік факторлардың концепттердің қалыптасуы мен аудармасына ықпалы, сондай-ақ тілдер арасында концептуалды маңызды бірліктерді беру барысында туындайтын семантикалық өзгерістер механизмдері қарастырылады. Зерттеуде аударма кезінде концептуалдық мағыналардың алшақтауына себеп болатын факторлар айқындалады, олардың қатарында мәдени негіздегі айырмашылықтар, символика, прагматика және ұлттық ассоциациялар бар. Аталмыш зерттеу әзербайжан, орыс және ағылшын тілдері материалдары негізінде тарихи-мәдени жағдайлардың концептуалдық мазмұнның трансформациясына қалай әсер ететінін көрсетеді, бұл әсіресе «жеңіс» концепті мысалында айқын байқалады. Сонымен қатар, үш тілдегі фразеологиялық бірліктер құрамында «бас», «жол», «үй» және «су» сөздерінің концептуалдық мәндері салыстырылып, ұлттық тілдік дүниетанымдардың ортақ заңдылықтары мен өзіндік ерекшеліктері айқындалады. Алынған нәтижелер концепттерді аудару барысында мәдени контексті, когнитивтік ерекшеліктерді және эмоциялық реңктерді ескерудің маңыздылығын дәлелдейді.